Dữ liệu cá nhân bị lộ: bạn nên làm gì ngay

Trước hết: lộ cái gì?

"Dữ liệu bị lộ" nghe đáng sợ, nhưng mức độ khác nhau rất nhiều. Hãy xác định mình bị lộ loại nào:

Hầu hết các vụ lộ thông tin, rủi ro thực tế là bị lừa đảo bằng cách mạo danh: kẻ xấu biết tên và số của bạn nên nghe rất thật.

Làm ngay trong hôm nay

1. Cảnh giác với cuộc gọi, tin nhắn lạ

Chị Mai nhận cuộc gọi: "Chúng tôi bên ngân hàng, hệ thống ghi nhận thông tin của chị bị lộ, chị đọc mã OTP để chúng tôi khoá tài khoản." Người gọi nói đúng tên, đúng số. Nghe rất thuyết phục. Đó chính là bẫy.

• Không đọc mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả người nói mình là nhân viên ngân hàng.
• Không bấm vào đường link trong tin nhắn lạ.
• Cúp máy, tự gọi lại bằng số in trên thẻ hoặc trong app chính thức.
• Ai thúc giục bạn "làm ngay kẻo mất tiền" thì càng nên chậm lại.

2. Đổi mật khẩu

• Đổi mật khẩu tài khoản liên quan đến vụ lộ.
• Nếu bạn dùng cùng mật khẩu ở nơi khác, đổi luôn ở đó. Mỗi nơi một mật khẩu riêng, dài, dùng trình quản lý mật khẩu nếu có.
• Ưu tiên email và ngân hàng trước. Email là chìa khoá để lấy lại mọi tài khoản khác.

3. Bật xác thực hai lớp

Xác thực hai lớp là ngoài mật khẩu, bạn cần thêm một mã nữa khi đăng nhập. Hãy bật cho email, mạng xã hội, ví điện tử, ngân hàng. Ưu tiên ứng dụng tạo mã hơn là mã gửi qua tin nhắn nếu nơi đó cho phép.

4. Kiểm tra dấu hiệu bất thường

Xem lịch sử đăng nhập, sao kê ngân hàng, email lạ báo "đổi mật khẩu". Thấy giao dịch không phải của mình thì gọi ngay ngân hàng qua số chính thức. Để lần sau bớt lộ, xem 10 việc nên làm để bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Hỏi công ty để lộ

Nếu bạn biết nơi nào đã làm lộ dữ liệu (một phòng khám, trung tâm tiếng Anh, sàn thương mại…), bạn có quyền hỏi rõ.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, Điều 23, bắt bên kiểm soát phải thông báo cơ quan chuyên trách trong 72 giờ kể từ khi phát hiện, nếu vi phạm có thể gây tổn hại tới quyền nhân thân hoặc tài sản của chủ thể dữ liệu. Điều 7 cấm chiếm đoạt, cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu.

Bạn có thể gửi thư yêu cầu công ty:

• cho biết họ đang giữ những dữ liệu nào của bạn (hạn 10 ngày theo Nghị định 356/2025/NĐ-CP);
• ngừng xử lý, hoặc xoá dữ liệu không còn cần thiết (xoá: 20 ngày).

Ngoài ra, Điều 4 cho bạn quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện, và yêu cầu bồi thường. Điều 8 nói xử lý vi phạm có thể kèm bồi thường nếu gây thiệt hại. Nếu bạn đã bị mất tiền hoặc bị mạo danh, hãy giữ mọi bằng chứng và hỏi luật sư.

Bài Cách yêu cầu công ty xoá dữ liệu cá nhân có mẫu thư.

Nếu đã lỡ bị lừa mất tiền

Gọi ngay ngân hàng để báo giao dịch, giữ sao kê, tin nhắn, số tài khoản nhận tiền. Rồi trình báo cơ quan công an nơi bạn cư trú. Tôi không đưa ra quy trình chi tiết ở đây vì cách xử lý tuỳ từng ngân hàng và từng vụ việc.

Bạn cần làm gì

• Xác định loại dữ liệu bị lộ (bảng ở trên).
• Đổi mật khẩu, bật xác thực hai lớp.
• Không đọc OTP, không bấm link lạ, tự gọi lại bằng số chính thức.
• Kiểm tra tài khoản, sao kê.
• Nhắn người thân, nhất là người lớn tuổi, rằng có thể có người mạo danh bạn.
• Gửi thư yêu cầu công ty để lộ cho biết họ giữ gì, và xoá dữ liệu nếu bạn muốn.

Soạn thư tại /xoa-du-lieu: miễn phí, bạn tự gửi bằng Gmail, không lưu dữ liệu của bạn.

Căn cứ pháp lý

• Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, Điều 4 (quyền của chủ thể dữ liệu), Điều 7 (hành vi bị nghiêm cấm), Điều 8 (xử lý vi phạm), Điều 23 (thông báo vi phạm).
• Nghị định 356/2025/NĐ-CP (thời hạn xử lý yêu cầu của chủ thể dữ liệu).

Bài viết để cung cấp thông tin, không thay cho tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể.